Το έργο και το πλαίσιό του

Το έργο

Ο Διόνυσος κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο. Αναζητά μια καλλιτεχνική φωνή που να έχει ξανά κάτι να πει στους ανθρώπους.

Η κωμωδία του Αριστοφάνη συναντά τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι. Ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν αρχίζει ένας νέος διαγωνισμός. Ποιος θα αλλάξει τον κόσμο των ζωντανών;

Μια συνάντηση με την Τέχνη, την εξουσία και το ερώτημα ποιες φωνές χρειαζόμαστε σήμερα. Ποιος θα κερδίσει τον μουσικό διαγωνισμό; Αυτό το φυλάμε για έκπληξη.

«Η Τέχνη θα σώσει τον κόσμο.»

Το ψηφιακό πρόγραμμα

Η ιστορία, το πολιτικό της πλαίσιο και η μουσική μας διασκευή. Το πλήρες πρόγραμμα σε τρία κεφάλαια.

Ελληνικά & Deutsch

Κεφάλαιο 1

Ο Αριστοφάνης και το ταξίδι στον Κάτω Κόσμο

ΔΙΟΝ. Μου έλειψεν ένας τρανός συνθέτης! Όλοι οι καλοί τα τίναξαν, κι οι ζωντανοί, ένα χάλι!

Αυτό είναι το καλλιτεχνικό – και συνάμα πολιτικό – κίνητρο του θεού Διονύσου στην αλληγορική κωμωδία «Βάτραχοι» του Αριστοφάνη. Απηυδισμένος από τις καλλιτεχνικές συνθήκες της εποχής του, το 406 π.Χ., μετά από το θάνατο και του τελευταίου μεγάλου τραγικού ποιητή Ευριπίδη, σε μια Αθήνα που επί 25 χρόνια βασανίζεται από τον Πελοποννησιακό πόλεμο και όσα αυτός συνεπάγεται στην κοινωνία της, ο Αριστοφάνης αποφασίζει ότι αυτό που χρειάζεται είναι μια επιστροφή στις αξίες του παρελθόντος, οι οποίες είχαν οδηγήσει κάποτε την Αθηναϊκή Δημοκρατία στο μεγαλείο της. Η οικονομική κατάσταση της πόλης είναι τραγική, η πολιτική σκηνή ταραχώδης. Και ποιος άλλος θα μπορούσε να αναπτερώσει το ηθικό των πολιτών, αν όχι η ποιητική Τέχνη, με τα διδάγματα και το ήθος της;

Έτσι ο Αριστοφάνης στέλνει το Διόνυσο, μεταμφιεσμένο σε Ηρακλή, παρέα με τον δούλο του Ξανθία, στον Κάτω Κόσμο, ώστε να φέρει πίσω μαζί του τον Ευριπίδη, αναζητώντας διέξοδο στην Τέχνη. Ο δρόμος για τον Άδη είναι δύσκολος, οι βάτραχοι της Αχερουσίας λίμνης κρώζουν εκκωφαντικά – όπως και οι ευτελείς καλλιτέχνες κάθε εποχής. Τα εμπόδια πολλά, αλλά ο ίδιος ο Κάτω Κόσμος αποτελεί κατοπτρισμό του επάνω. Την εποχή εκείνη μάλιστα ίσως να είναι και πιο ευχάριστος! Θλιβερός μεν, αλλά διασκεδαστικός μέσα από την κωμική ματιά του ποιητή. Κι εκεί κινούν τα νήματα οι Μύστες, οι αεί δικτυωμένοι.

Κεφάλαιο 2

Ο διαγωνισμός στον Άδη

Αισχύλος εναντίον Ευριπίδη

Μετά την περιπετειώδη άφιξή τους στο βασίλειο των Νεκρών και μια σειρά παρεξηγήσεων, διαπιστώνουν πως έχουν φτάσει πάνω στην ώρα: στον Άδη μαίνεται καυγάς για το μεγάλο θρόνο της Τραγωδίας μεταξύ Ευριπίδη και Αισχύλου. Για να λυθεί το ζήτημα, ο Πλούτων διατάζει να γίνει λογοτεχνικός διαγωνισμός. Ο Διόνυσος αρπάζει την ευκαιρία και μπαίνει κριτής. Η αγωνία κορυφώνεται: Ποιος θα κερδίσει; Οι δύο ποιητές ανταγωνίζονται μεταξύ τους χρησιμοποιώντας επιχειρήματα και τεχνάσματα προς επικράτησιν. Και συνάμα, μέσα απ’ τις απαντήσεις τους, ο Διόνυσος διερευνά: ποιος είναι άραγε πιο αναγκαίος στην παρούσα κατάσταση της Αθήνας; Ιδού το ερώτημα!

Προσοχή: αυτό το κεφάλαιο αποκαλύπτει πώς τελειώνει το αρχαίο έργο. Το τέλος της δικής μας διασκευής το φυλάμε για έκπληξη.

Διάβασε το τέλος του αρχαίου έργουΑπόκρυψη

Τελικά, νικητής για το Διόνυσο αναδεικνύεται ο Αισχύλος, που στους Βατράχους γίνεται σύμβολο του παλιού καλού καιρού, διότι αντιπροσώπευε το κλέος της πόλης μετά τους Περσικούς Πολέμους, όταν κυριαρχούσαν ακόμη η ομόνοια και η αρμονία και η Αθήνα ήταν συνώνυμο της δύναμης. Ο νικημένος Ευριπίδης απορρίφθηκε διότι ήταν νεωτεριστής και επικριτικός στους θεσμούς. Έτσι, ο Διόνυσος επαναφέρει μαζί τους τον Αισχύλο στη ζωή.

Κεφάλαιο 3

Η διασκευή μας και η μουσική της

Εποχές σαν αυτή που γέννησε το έργο του Αριστοφάνη επανέρχονται περιοδικά στην ιστορία. Στο καλλιτεχνικό χώρο διαπιστώνει κανείς και σήμερα, στη δική μας εποχή, την ένδεια και τη φτώχεια. Οι πόλεμοι σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν οδηγήσει σε εξαθλίωση πολλών, σε οικονομική αστάθεια, σε αβεβαιότητα για το μέλλον. Στη δική μας διασκευή των Βατράχων, πιστεύουμε στην αέναη δύναμη της Τέχνης να αναμορφώσει τους ανθρώπους προς το καλύτερο αφενός, και αφετέρου λαμβάνουμε αφορμή από μια πολύ σημαντική επέτειο για την ελληνική – αλλά και την παγκόσμια – Μουσική: το 2025 σηματοδοτεί 100 χρόνια από τη γέννηση των δύο ίσως μεγαλυτέρων συγχρόνων Ελλήνων συνθετών, πολύ διαφορετικών μεταξύ τους, αλλά με ισάξια σημαντική προσφορά: Του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι. Το μουσικό ζεύγος αυτό, ως άλλος Αισχύλος κι Ευριπίδης, αποτελεί εθνικό κεφάλαιο και έχει διαπλάσει γενιές Ελλήνων, έχει διαμορφώσει πολιτικές καταστάσεις και έχει επηρεάσει κατά τη διάρκεια της ζωής του πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Αξίζει να αναφερθεί ότι αμφότεροι έχουν ντύσει με την απαράμιλλη μουσική τους πολλές σύγχρονες παραστάσεις αρχαίου ελληνικού δράματος.

Μεταφερμένοι, λοιπόν, στο σήμερα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στα πρόσωπα του έργου και στις περιγραφόμενες καταστάσεις, όπως οφείλει να κάνει η κωμωδία και η σάτιρα, οι δικοί μας Βάτραχοι δεν θα εμποδίσουν το διαχρονικό Έλληνα – Διόνυσο να κατέβει στον Άδη, εκεί που ζει ακόμη ένα παρελθόν που αξίζει, και να φέρει ξανά στην επιφάνεια όποιον εκείνος κρίνει χρησιμότερο για το δικό μας παρόν. Ο διαγωνισμός θα είναι έντονος, και δε θα διεξαχθεί πάνω στην ποίηση, αλλά στη μουσική των δύο κορυφαίων συνθετών!

Το ποιος θα κερδίσει στο νέο αυτό διαγωνισμό, το φυλάμε για έκπληξη!